Meksika – Türkiye – İstanbul Avukatı: Meksika Kararlarının Tenfizi, Boşanma, Miras, Taşınmaz ve Çocuk İadesi

Meksika'da yaşayan, çalışan veya yatırım yapan Türk vatandaşları ile Türkiye'de yaşayan Meksika uyruklu kişiler; boşanma, miras, taşınmaz, alacak ve çocuk uyuşmazlıklarında çoğu zaman iki ayrı hukuk düzenine temas eder. Karar Meksika'daki bir mahkemeden çıkar, ancak sonucu Türkiye'de nüfus müdürlüğünde, tapuda veya icra dairesinde aranır. Tersi durumda, Türk mahkemesinin kararı Meksika'da uygulanacaksa Meksika'daki homologasyon usulü devreye girer.

Meksika'nın federal yapısı her dosyaya ek bir katman getirir: ülke 31 eyalet ve Mexico City'den oluşur; medeni kanunlar ve usul kuralları büyük ölçüde eyalet düzeyindedir. Bu nedenle kararın hangi eyalette verildiği, belgelerin biçimini ve izlenecek yolu etkileyebilir.

Maya Avukatlık Bürosu, İstanbul Anadolu Yakası'nda (Kartal) faaliyet göstermektedir. Büronun Meksika'da ofisi bulunmamaktadır; gerekli hâllerde Meksika'daki meslektaşlarla ve yabancı bürolarla iş birliği yapılmaktadır. Büro, yurt dışında yaşayan Türk vatandaşlarının ve yabancı uyruklu müvekkillerin Türkiye'deki dosyalarını da yürütmektedir. Hizmet dili Türkçe ve İngilizcedir.

Meksika Mahkeme Kararlarının Türkiye'de Tanınması ve Tenfizi

Meksika mahkemelerinden alınan bir karar, kesinleşmiş olsa bile Türkiye'de kendiliğinden hüküm doğurmaz. Yetkili Türk mahkemesinden tanıma veya tenfiz kararı alınması gerekir. Bu süreç, 5718 sayılı Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun'un (MÖHUK) 50 ila 59. maddelerinde düzenlenmiştir. Adalet Bakanlığı'nın yayımladığı ikili anlaşma listelerinde Meksika ile bu alanda bir tanıma-tenfiz sözleşmesi görünmemektedir; bu nedenle süreç esas olarak MÖHUK hükümlerine göre yürütülür.

Tanıma ile Tenfiz Arasındaki Fark

• Tanıma: Kararın Türkiye'de kesin hüküm veya kesin delil olarak kabul edilmesidir. Örneğin Meksika'da verilen boşanmanın Türkiye'de de geçerli sayılması. Tanımada karşılıklılık şartı aranmaz (MÖHUK m.58).
• Tenfiz: Kararın Türkiye'de icra edilebilir hâle gelmesidir. Örneğin nafaka veya alacak hükmünün icra dairesinde takip edilebilmesi. Tenfizde karşılıklılık şartı aranır (MÖHUK m.54).
• Tenfiz kararı verildiğinde, kararın aynı zamanda tanındığı kabul edilir.
• Türk mahkemesi Meksika kararının esasını yeniden incelemez; yalnızca tanıma ve tenfiz şartlarının bulunup bulunmadığına bakar.

Görevli ve Yetkili Mahkeme

• Tenfiz davalarında görevli mahkeme kural olarak asliye hukuk mahkemesidir (MÖHUK m.51). Aile hukukuna ilişkin kararlarda aile mahkemesi görevlidir.
• Yetki kural olarak karşı tarafın Türkiye'deki yerleşim yeri veya sakin olduğu yer mahkemesindedir. Türkiye'de yerleşim yeri bulunmuyorsa Ankara, İstanbul veya İzmir mahkemeleri gündeme gelebilir.
• Kararın tenfizinde hukuki yararı bulunan herkes dilekçe ile başvurabilir (MÖHUK m.52).

Meksika Kararı İçin Tenfiz Şartları, Apostil, Çeviri ve Süre

Tenfiz Şartları (MÖHUK m.50 ve m.54)

• Karar, Meksika mahkemesince hukuk davasına ilişkin olarak verilmiş olmalıdır.
• Karar, verildiği yer hukukuna göre kesinleşmiş olmalıdır.
• Karşılıklılık bulunmalıdır; bu şart yalnızca tenfizde aranır.
• Konu, Türk mahkemelerinin münhasır yetkisinde olmamalıdır.
• Karar, Türk kamu düzenine açıkça aykırı olmamalıdır.
• Karşı tarafın savunma haklarına uyulmuş, taraflar usulüne uygun çağrılmış olmalıdır.

Gerekli Belgeler

• Meksika mahkeme kararının onaylı örneği
• Kararın kesinleştiğini gösteren şerh veya belge
• Apostil şerhi: Meksika ve Türkiye, 1961 tarihli Lahey Apostil Sözleşmesi'ne taraftır (Türkiye için 1985, Meksika için 1995'ten itibaren yürürlükte)
• Kararın yeminli Türkçe tercümesi (belgeler İspanyolca düzenlenir)
• Vekaletname, kimlik ve adres bilgileri

Süre

Tanıma ve tenfiz davası için sabit bir süre kuralına dayanmak yerine, her dosyada kararın kesinleşme tarihi, zamanaşımı ve delil durumu birlikte değerlendirilir. Gecikme, belgelerin güncelliğini yitirmesine ve itirazlara zemin hazırlayabilir. Bu nedenle kesinleşmenin ardından gecikmeden başvurulması önerilir. Kesin süre, dosya incelenerek teyit edilmelidir.

Meksika Kararının Türkiye'de Tenfiz Süreci

Türk Mahkeme Kararlarının Meksika'da Uygulanması

Türkiye'de verilen bir karar, örneğin alacak, nafaka veya velayet hükmü, Meksika'da da uygulanacaksa kendiliğinden icra edilemez. Meksika'da yabancı kararlar homologasyon (homologación) yoluyla icra edilir. Başvuru çoğu dosyada istinabe (exhorto) niteliğinde yapılır ve yetkili Meksika mahkemesinde incelenir. Yetkili mahkeme genellikle karşı tarafın Meksika'daki yerleşim yeri, bulunmadığı takdirde malvarlığının bulunduğu yer mahkemesidir.

• Kararın kesinleşmiş olması ve karşı tarafa usulüne uygun tebligat yapılmış olması aranır.
• Karar veya icrası, Meksika kamu düzenine aykırı olmamalıdır.
• Belgeler apostilli olmalı ve İspanyolca yeminli tercümesiyle sunulmalıdır.
• Meksika'daki işlemler için Meksikalı avukat gerekir; Türkiye'deki hazırlık ve belge süreci Türkiye'de yürütülebilir.

Meksika'da Boşanma ve Kararın Türkiye'de Geçerliliği

Meksika'da Yüksek Mahkeme (SCJN) içtihadı doğrultusunda, eşlerden birinin talebiyle sebep gösterilmeden boşanma (divorcio incausado) mümkündür; diğer eşin muvafakati aranmaz. Çocuğu ve tasfiye edilecek mal rejimi bulunmayan ve anlaşan eşler için, eyalet mevzuatına göre sivil sicil (Registro Civil) önünde idari boşanma, bazı eyaletlerde ise noter önünde boşanma da öngörülmüştür. Usul ve süreler eyaletten eyalete değişir.

• Yalnızca boşanmanın Türkiye'de geçerli olması isteniyorsa tanıma yeterlidir. Tanıma, yabancı kararın kesinleştiği andan itibaren hüküm ifade eder (MÖHUK m.59).
• Kesinleşmiş ve kamu düzenine aykırı olmayan boşanma kararları, şartları varsa 5490 sayılı Nüfus Hizmetleri Kanunu m.27/A uyarınca eşlerin birlikte başvurusuyla nüfus müdürlüğünde veya dış temsilcilikte idari yolla tescil edilebilir.
• İdari yol uygun değilse veya taraflar uyuşmuyorsa, aile mahkemesinde tanıma davası açılır (MÖHUK m.58).
• Velayet, nafaka, tazminat ve mal rejimi hükümlerinin Türkiye'de icrası için tenfiz davası gerekir.
• Meksika'da sivil sicil veya noter önünde yapılan boşanmanın Türkiye'de hangi yoldan işlem göreceği, belgenin niteliğine göre değerlendirilir.

Meksika'da Miras, Vasiyetname ve Türkiye'deki Mal Varlığı

Meksika'da vasiyet serbestisi (libertad de testar) temel ilkedir; ancak vasiyetçinin bazı yakınlarına karşı bakım (nafaka) yükümlülükleri bu serbestiyi sınırlayabilir. Miras hukukunun ayrıntıları eyalet kanunlarında düzenlenir. Terekenin intikali, aile hâkimi önünde veya mirasçıların uzlaştığı hâllerde noter huzurunda yürütülür. Meksika'da federal düzeyde bir miras vergisi bulunmadığı belirtilmektedir; ancak vergi uygulaması değişebildiğinden güncel durum işlem tarihinde teyit edilmelidir.

Türkiye tarafında ise MÖHUK m.20 uyarınca miras kural olarak ölenin millî hukukuna tabidir; Türkiye'de bulunan taşınmazlar hakkında Türk hukuku uygulanır. Bu nedenle tek bir belge veya tek bir dava ile tüm mal varlığı çözülemeyebilir.

Sık Karşılaşılan Miras Dosyaları

• Türkiye'deki taşınmazların mirasçılar adına intikali (mirasçılık belgesi, TMK m.598)
• Meksika'da düzenlenen vasiyetname veya mirasçılık belgesinin Türkiye'de kullanılması
• Vasiyetnamenin iptali ve saklı pay ihlalinde tenkis davası
• Muris muvazaası (mirastan mal kaçırma) iddiaları
• Mirasçılar arasında ortaklığın giderilmesi

Meksika'da düzenlenen bir vasiyetnamenin Türkiye'deki tapu ve banka işlemlerinde kabul edilmesi; şekil şartlarına, apostile ve yeminli tercümeye bağlıdır. Türkiye'deki taşınmazlar bakımından Türk hukukundaki saklı pay sınırları aşılamaz. İşlem yapmadan önce dosyanın incelenmesi önerilir.

Meksika'da Taşınmaz Alımı: Kısıtlı Bölge ve Fideicomiso

Meksika Anayasası'nın 27. maddesi, yabancıların sınır hattından itibaren 100 km ve kıyı şeridinden itibaren 50 km içindeki arazilerde doğrudan mülkiyet edinmesini yasaklar (zona restringida). Bu bölge, Meksika'nın tatil ve emeklilik amacıyla tercih edilen birçok kıyı beldesini kapsar. Kısıtlı bölgede yabancılar, bir bankanın malik sıfatıyla yer aldığı fideicomiso (banka güveni) veya Meksika'da kurulan bir şirket aracılığıyla edinim yapar. Fideicomiso genellikle 50 yıllık süreyle kurulur ve yenilenebilir. Kısıtlı bölgenin dışında ise yabancılar, noter huzurunda düzenlenen resmî senetle (escritura pública) doğrudan malik olabilir.

Satın Almadan Önce Kontrol Listesi

• Taşınmazın kısıtlı bölgede olup olmadığı ve uygun edinim yolu (fideicomiso, şirket veya doğrudan senet)
• Tapu sicilindeki (Registro Público de la Propiedad) kayıt, mülkiyet geçmişi, ipotek ve şerhler
• Arazinin hukuki statüsü, örneğin kolektif tarım arazisi (ejido) niteliğinde olup olmadığı
• Satış vaadi veya ön sözleşmenin şartları ve ödeme planı
• Fideicomiso şartları: yıllık ücretler, süre, yenileme ve mirasçı atama hükümleri

Türkiye'de Meksika uyruklu kişilerin taşınmaz edinimi: 2012'den itibaren Tapu Kanunu m.35'te karşılıklılık şartı aranmamaktadır; belirleyici olan, alıcının uyruğunun Cumhurbaşkanı kararıyla belirlenen ülke listesinde yer almasıdır. Ülke genelinde kişi başına 30 hektar sınırı gibi kanuni sınırlamalar uygulanır. Alıcının uyruğunun listede bulunup bulunmadığı tapu müdürlüğünden teyit edilmelidir.

Çocuk Kaçırma ve Lahey Sözleşmesi: Meksika ile Türkiye Arasında Çocuğun İadesi

Hem Türkiye hem Meksika, 1980 tarihli Uluslararası Çocuk Kaçırmanın Hukuki Yönlerine Dair Lahey Sözleşmesi'ne taraftır. Türkiye'nin Meksika'nın katılımını kabulü üzerine Sözleşme iki ülke arasında 1 Nisan 2008'den itibaren yürürlüktedir. Türkiye'de Sözleşme'nin uygulanması 5717 sayılı Kanun ile düzenlenir ve merkezî makam Adalet Bakanlığı'dır.

• Sözleşme, 16 yaşından küçük çocuklara uygulanır ve çocuğun mutat meskenine iadesini amaçlar.
• Sözleşme velayetin kime verileceğine karar vermez; yalnızca çocuğun hukuka aykırı götürülmeden veya alıkonulmadan önceki durumun korunmasını hedefler.
• İade talebi, çocuğun götürüldüğü ülkenin merkezî makamı veya mahkemeleri aracılığıyla ileri sürülür.

Ticari Uyuşmazlıklar, Tahkim ve Yatırım Çerçevesi

İki ülke arasındaki ticari ilişkiler çeşitli ikili anlaşmalara dayanır: 1998 tarihli Ticaret ve Ekonomik İşbirliği Anlaşması, 17.12.2013 tarihinde imzalanan Çifte Vergilendirmeyi Önleme Anlaşması (2015'te yürürlüğe girmiştir), Yatırımların Karşılıklı Teşviki ve Korunması Anlaşması ve Gümrük Konularında Karşılıklı İdari Yardım Anlaşması. Anlaşmaların güncel yürürlük durumu işlem tarihinde kontrol edilmelidir.

• Tahkim: Meksika ve Türkiye, New York Sözleşmesi'ne taraftır. Meksika'da ticari tahkim, UNCITRAL Model Kanunu'na dayanan Ticaret Kanunu hükümlerine tabidir (m.1415-1463). Tahkim kararlarının tanınması ve tenfizi, mahkeme kararlarına göre daha öngörülebilir bir yol sunabilir.
• Alacak tahsili: Senet, çek, fatura veya sözleşme varsa Türkiye'de ilamsız icra takibi başlatılabilir; itiraz hâlinde itirazın iptali davası açılır.
• Borçlunun malvarlığı Türkiye'deyse: Haciz ve gerekli hâllerde ihtiyati haciz yolu değerlendirilir.
• Borçlunun malvarlığı Meksika'daysa: Meksika'da ayrı bir takip veya homologasyon planlanır.
• Sözleşme kurgusu: Uygulanacak hukuk, yetkili mahkeme veya tahkim şartı baştan belirlenmelidir.

Maya Avukatlık Bürosu'nun Hizmet Alanları

Maya Avukatlık Bürosu, Meksika–Türkiye hattındaki dosyalarda aşağıdaki alanlarda hukuki destek sunmaktadır:

İstanbul'dan Hizmet ve Yabancı Bürolarla İş Birliği

Maya Avukatlık Bürosu, İstanbul Anadolu Yakası'nda Kartal'da faaliyet göstermektedir. Büro; yurt dışında yaşayan Türk vatandaşlarına ve yabancı uyruklu müvekkillere Türkiye'deki dosyalarında hizmet vermektedir. Hizmet dili Türkçe ve İngilizcedir; İspanyolca belgeler yeminli tercüme ile işleme alınır.

Büronun Meksika'da ofisi bulunmamaktadır. Meksika mahkemelerinde veya noterlerinde yapılması gereken işlemler için, gerektiğinde Meksika'daki meslektaşlarla iş birliği yapılabilmektedir. Bu iş birliği dosyanın niteliğine göre ve müvekkilin bilgisi dâhilinde kurulur.

Dosyanızın ilk değerlendirmesi için genellikle şu belgeler yeterlidir:

• Meksika mahkeme kararı veya varsa dava dosyasının kopyası
• Kimlik veya pasaport bilgileri
• Tapu, fideicomiso, sözleşme veya vasiyetname örneği
• Taraflar arasındaki yazışmalar ve ödeme belgeleri

Belgelerinizi iletişim sayfası üzerinden iletebilirsiniz.

Meksika – Türkiye Hukuki İlişkileri: 17 Sık Karşılaşılan Konu

1. MÖHUK Çerçevesinde Meksika ve Türkiye'deki Davaların Yönetimi

MÖHUK, yabancı unsurlu uyuşmazlıklarda yetkili mahkemeyi, uygulanacak hukuku ve kararların tanınıp tenfiz edilmesini belirler. Her dosyada önce şu sorular yanıtlanır: Hangi ülke mahkemesi yetkili? Hangi hukuk uygulanacak? Karar diğer ülkede tanınıp tenfiz edilebilir mi?

2. Meksika'da Boşanma Davası ve Türkiye'ye Etkisi

Meksika'da açılan boşanma davası ilgili eyaletin medeni kanununa göre görülür. Karar kesinleştikten sonra Türkiye'de nüfus ve mal rejimi bakımından sonuç doğurabilmesi için tanıma veya tescil adımı atılmalıdır.

3. Meksika Boşanma Kararının Tanınması ve Tenfizi

Yalnızca evlilik bağının sona erdiğinin Türkiye'de de kabul edilmesi isteniyorsa tanıma veya idari tescil; nafaka, velayet ve tazminat gibi hükümlerin uygulanması isteniyorsa tenfiz talep edilir.

4. Tanıma ve Tenfiz Davası İçin Hazırlanacak Dosya

Karar, kesinleşme belgesi, apostil, yeminli tercüme, vekaletname ve kimlik bilgileri hazırlanır. Meksika'da vekaletname; Meksika'daki Türk dış temsilciliğinde veya yerel noter huzurunda apostilli olarak düzenlenebilir.

5. Boşanmış Eşlerin Mirasçılık Hakları

Boşanma Türkiye'de işlem görmezse kayıtlarda eşler evli görünebilir. Taraflardan biri öldüğünde bu durum, mirasçılık sıfatı bakımından uyuşmazlığa yol açabilir. Bu nedenle tanıma veya tescil adımı ertelenmemelidir.

6. Meksika'da Miras Hukuku ve Miras Paylaşımı

Meksika'daki mal varlığı Meksika hukuku ve mahkemeleri veya noterleri önünde, Türkiye'deki mal varlığı ise Türk hukuku ve Türk mahkemeleri önünde çözülür. İki mal varlığı grubu birlikte planlanmalıdır.

7. Türkiye'de Mirasın İntikali ve Veraset İşlemleri

Türkiye'de intikal için mirasçılık belgesi noterden veya sulh hukuk mahkemesinden alınır, veraset ve intikal vergisi işlemleri yapılır, ardından tapu ve banka intikali gerçekleştirilir. Yabancı unsurlu dosyalarda mahkeme yolu gerekebilir.

8. Meksika'da Düzenlenen Vasiyetnamenin Türkiye'de Kullanımı

Vasiyetnamenin şekil şartlarına uygunluğu, apostili ve İspanyolca aslının yeminli tercümesi kontrol edilir. Türkiye'deki taşınmazlar için Türk hukukundaki saklı pay sınırları aşılamaz; aşılırsa tenkis davası gündeme gelir.

9. İki Ülkede Miras Vergisi

Türkiye'de veraset ve intikal vergisi, her yıl güncellenen tarife ve istisnalara tabidir. Meksika'da ise vergi uygulaması ayrı bir sistem içinde yürür. Güncel oranlar ve beyan süreleri işlem tarihinde teyit edilmelidir.

10. Yabancıların Meksika'da Taşınmaz Edinmesi

Kıyıdan 50 km ve sınırdan 100 km içindeki kısıtlı bölgede doğrudan mülkiyet mümkün değildir; fideicomiso veya şirket yolu kullanılır. Bölge dışında noter senedi ile doğrudan edinim yapılabilir.

11. Meksika Uyruklu Kişilerin Türkiye'de Taşınmaz Edinmesi

Edinim, uyruğun ülke listesinde bulunmasına ve Tapu Kanunu m.35'teki kanuni sınırlamalara bağlıdır. Askerî yasak bölgeler ve güvenlik bölgelerinde yabancılar taşınmaz edinemez.

12. Kira Sözleşmeleri ve Tahliye

Meksika'daki kira ilişkisinde önce sözleşmenin tabi olduğu hukuk ve yetkili mahkeme belirlenir. Türkiye'deki taşınmazların kira ve tahliye uyuşmazlıkları ise Türk Borçlar Kanunu hükümlerine göre Türkiye'de görülür.

13. Çocuk Velayeti ve Uluslararası Boyut

Velayet düzenlemesinde çocuğun üstün yararı esastır. Meksika'da verilen velayet kararının Türkiye'de uygulanabilmesi için tenfiz gerekir.

14. Nafaka Talepleri

Türkiye'de tedbir, yoksulluk ve iştirak nafakası olmak üzere farklı nafaka türleri bulunur. Meksika mahkemesinin hükmettiği nafakanın Türkiye'de icra edilebilmesi için tenfiz kararı gerekir.

15. Çocuk Kaçırma ve İade

Lahey Sözleşmesi iki ülke arasında yürürlüktedir. İade talebi, çocuğun mutat meskeni ve kaçırma tarihi gibi unsurlara göre değerlendirilir. Bu dosyalarda süre önemlidir, gecikmeden başvurulmalıdır.

16. Aile İçi Şiddet ve Koruma Tedbirleri

Türkiye'de 6284 sayılı Kanun kapsamında koruyucu ve önleyici tedbir kararları alınabilir. Acil durumlarda öncelikle kolluk ve acil yardım hatlarına başvurulmalıdır.

17. Meksika'da Açılan Davaların Türkiye'de Sonuçlandırılması

Meksika'da açılan davanın sonucu Türkiye'de uygulanacaksa tanıma veya tenfiz kararı olmadan icra yapılamaz. Bu nedenle davanın Meksika'da mı yoksa Türkiye'de mi açılmasının daha elverişli olduğu baştan değerlendirilmelidir.

Sıkça Sorulan Sorular